Tanah gambut merupakan sumber semula jadi yang penting dan perlu diuruskan secara bertanggungjawab. Namun begitu, kandungan bahan organik yang tinggi menjadikan tanah gambut mudah terbakar apabila kering, sekali gus meningkatkan risiko kebakaran yang boleh merebak di bawah permukaan tanah.
Pembakaran tanah gambut bukan sahaja menghasilkan asap dan menjejaskan kualiti udara, malah boleh menyebabkan kemusnahan tumbuh-tumbuhan, menjejaskan habitat hidupan serta mengancam kesihatan manusia dan keselamatan kawasan pertanian.
Kebakaran bawah tanah yang sukar dikesan
Berbeza dengan kebakaran biasa, kebakaran tanah gambut boleh berlaku di bawah permukaan tanpa menghasilkan nyalaan yang jelas. Api boleh terus membara dalam lapisan bahan organik dan merebak secara perlahan, menyebabkan kebakaran sukar dikesan serta dipadamkan sepenuhnya.
Keadaan ini meningkatkan risiko kebakaran berulang, khususnya apabila tanah gambut kekal kering. Oleh itu, siraman pada permukaan semata-mata tidak semestinya dapat memadamkan kebakaran yang masih membara di bawah tanah.
Kesan terhadap alam sekitar dan sektor pertanian
Pembakaran tanah gambut boleh membawa pelbagai kesan buruk, antaranya:
- Pencemaran udara – Asap daripada kebakaran boleh menjejaskan kualiti udara dan kesihatan masyarakat.
- Pelepasan karbon – Pembakaran bahan organik gambut membebaskan karbon yang tersimpan dalam tanah ke atmosfera.
- Kemusnahan ekosistem – Kebakaran boleh memusnahkan tumbuh-tumbuhan, habitat hidupan dan organisma yang terdapat dalam tanah.
- Risiko kepada aktiviti pertanian – Kebakaran boleh merosakkan tanaman, kemudahan pertanian dan kawasan sekitarnya, selain mengganggu aktiviti pengeluaran.
Elakkan pembakaran terbuka
Petani, pemilik tanah dan masyarakat diseru agar tidak menggunakan kaedah pembakaran terbuka untuk membersihkan kawasan pertanian, khususnya di kawasan tanah gambut. Sebaliknya, kaedah pengurusan sisa tanaman dan bahan organik yang lebih selamat serta bersesuaian hendaklah diutamakan.
Antara langkah pencegahan yang boleh diamalkan termasuklah mengekalkan kelembapan tanah mengikut keperluan pengurusan kawasan, mengelakkan pembakaran sisa pertanian dan memantau kawasan yang berisiko mengalami kebakaran.
Patuhi undang-undang, cegah pembakaran terbuka
Pembakaran terbuka turut tertakluk pada peruntukan undang-undang alam sekitar. Di bawah Seksyen 29A Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974, sebagaimana dipinda, kesalahan pembakaran terbuka boleh dikenakan denda antara RM25,000 hingga RM1 juta atau penjara sehingga lima tahun atau kedua-duanya sekali, tertakluk pada peruntukan undang-undang yang berkuat kuasa.
Orang ramai yang mengesan kebakaran atau pembakaran terbuka hendaklah segera melaporkannya kepada pihak berkuasa berkaitan. Bagi kejadian kebakaran yang memerlukan tindakan kecemasan, hubungi talian 999.
Kesedaran dan kerjasama semua pihak amat penting dalam mencegah kebakaran tanah gambut. Marilah kita bersama-sama melindungi sumber semula jadi, memelihara alam sekitar dan memastikan kelestarian sektor pertanian untuk generasi akan datang.
Cegah sebelum merebak. Jangan bakar tanah gambut, lindungi masa depan kita.
